WSPARCIE PRZETWÓRSTWA W GOSPODARSTWACH ROLNYCH

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych wystąpił z wnioskiem o uruchomienie wsparcia przetwórstwa artykułów rolno-spożywczych w gospodarstwach rolnych.

W ocenie samorządu rolniczego obecna sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych, charakteryzująca się rosnącymi kosztami produkcji, niestabilnością cen surowców oraz ograniczonym wpływem producentów na ostateczną cenę produktów, wymaga wdrożenia rozwiązań systemowych zwiększających dochodowość i konkurencyjność rolników. Brak odpowiednich instrumentów wsparcia inwestycyjnego w zakresie przetwórstwa powoduje, że znaczna część wartości dodanej pozostaje poza gospodarstwami rolnymi.

W odpowiedzi ministerstwo rolnictwa poinformowało, że wsparcie małego przetwórstwa na poziomie gospodarstw rolnych stanowi jeden z kluczowych elementów Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Interwencja I.10.6.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie” została zaprojektowana w celu wzmocnienia pozycji rolników na rynku, ograniczeniu ich podatności na wahania cen surowców oraz umożliwieniu im uzyskiwania większej wartości dodanej poprzez wchodzenie w kolejne etapy łańcucha żywnościowego.

Rozpoczynanie lub rozwijanie działalności przetwórczej w formie rolniczego handlu detalicznego (RHD), działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej (MOL) lub działalności gospodarczej stwarza rolnikom możliwość bezpośredniego uczestniczenia w dalszych fazach łańcucha wartości. Tym samym pozwala ograniczyć wpływ sytuacji, na które – jak słusznie wskazuje KRIR – producenci rolni mają niewielki lub żaden wpływ, takich jak niestabilność cen surowców, rosnące koszty produkcji, a także brak realnej możliwości oddziaływania na ostateczne ceny produktów oferowane w długim, zdominowanym przez duże sieci handlowe łańcuchu dostaw. Zwiększenie roli przetwórstwa lokalnego sprzyja uniezależnianiu dochodów rolników od czynników zewnętrznych i umożliwia bezpośrednie dotarcie do konsumenta, co z reguły przekłada się na uzyskanie korzystniejszych cen.

Warto podkreślić, że rozwój krótkich łańcuchów dostaw przynosi również szereg korzyści gospodarczych i społecznych. Zacieśnia relacje pomiędzy producentami a konsumentami, wzmacnia lokalne rynki zbytu, ogranicza koszty transportu i wpływa korzystnie na środowisko. Umożliwia ponadto zachowanie tradycyjnych metod produkcji oraz zwiększenie rozpoznawalności produktów lokalnych, co w dłuższej perspektywie przyczynia się do stabilizacji dochodów rolników.

Wychodząc naprzeciw tym wyzwaniom, w Planie Strategicznym WPR przewidziano wsparcie inwestycji służących skróceniu i dywersyfikacji łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych. Instrumenty te mają charakter kompleksowy i obejmują zarówno inwestycje materialne, jak i niematerialne, związane z przetwarzaniem, sprzedażą/zbywaniem czy wytwarzaniem produktów nierolnych.

Dlatego, po zakończeniu realizacji działań w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności wsparcie w omawianym zakresie będzie kontynuowane poprzez interwencję I.10.6.1, której budżet wynosi 51 mln euro. Nabór wniosków odbędzie się w terminie od 1 października do 2 listopada 2026 r.

Należy zauważyć, iż w odpowiedzi na postulaty zgłaszane przez organizacje rolnicze – wprowadzono również szereg nowych rozwiązań mających na celu uproszczenia w procesie ubiegania się o wsparcie. Najważniejszym z nich jest możliwość udzielania pomocy w formie płatności ryczałtowej wypłacanej z góry, w wysokości do 65% kosztów kwalifikowalnych, co znacząco ułatwia rozpoczęcie inwestycji, szczególnie tym gospodarstwom, które sygnalizują narastające trudności płynnościowe wynikające z wysokich kosztów produkcji. Kolejną nowością jest objęcie wsparciem mikroprzedsiębiorców wykorzystujących własne płody rolne w procesie przetwórczym, którym zapewniono refundację do 50% kosztów kwalifikowalnych do kwoty 500 tys. zł. Rozwiązania te mają bezpośrednio przełożyć się na zwiększenie odporności rolników na wahania rynkowe i stworzyć im realne możliwości rozwoju.

Zakres kosztów kwalifikowalnych został określony w sposób sprzyjający modernizacji przetwórstwa na poziomie gospodarstw oraz wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań, w tym infrastruktury środowiskowej i cyfrowych narzędzi wspierających sprzedaż i zarządzanie produkcją. Wszystkie szczegółowe informacje dotyczące naboru w 2026 r. oraz dokumentów aplikacyjnych będą publikowane na stronach internetowych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wsparcie to stanowi kontynuację wcześniejszych działań, ale dzięki wprowadzonym modyfikacjom jest lepiej dostosowane do aktualnych uwarunkowań ekonomicznych, w tym trudności, na które zwraca uwagę KRIR, takich jak presja kosztowa, niestabilność rynków surowcowych oraz ograniczony wpływ rolników na ostateczne ceny produktów.”

Pismo KRIR >>> otwórz

Pismo MRiRW >>> otwórz