O PROGRAMIE ZWALCZANIA AFRYKAŃSKIEGO POMORU ŚWIŃ NA KONFERENCJI W LODR

4 lutego br. w Lubuskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Kalsku odbyła się konferencja poświęcona programowi zwalczania ASF w powiatach żarskim i słubickim. Program został zainicjowany przez Lubuskie Forum Rolnicze działające przy Lubuskiej Izbie Rolniczej. Po kilku latach wspólnych prac i spotkań przedstawicieli Lubuskiej Izby Rolniczej, Forum, Inspekcji Weterynarii, Lubuskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, Polskiego Związku Łowieckiego oraz Lasów Państwowych pilotaż wchodzi w fazę wdrożenia.

Lubuską Izbę Rolniczą podczas spotkania reprezentowali: prezes Andrzej Kalek, wiceprezes Alfred Kałużny oraz wicedyrektor biura LIR Jolanta Nonn.

Wprowadzając do tematu, Lubuski Wojewódzki Lekarz Weterynarii Joanna Kokot-Ciszewska przedstawiła aktualną sytuację epizootyczną w regionie oraz główne założenia pilotażowego programu zwalczania wirusa w dwóch powiatach. Jego celem jest wzmocnienie działań przynoszących pozytywne efekty, ograniczenie negatywnych skutków wprowadzanych zmian oraz zwiększenie skuteczności zwalczania ASF w regionie.

Program obejmuje m.in.: lokalizację dziczych watah, poszukiwanie martwych dzików z wykorzystaniem specjalnie szkolonych psów, szkolenie przewodników, prowadzenie rzetelnej i zrozumiałej kampanii informacyjnej na temat ASF jako choroby zwalczanej z urzędu oraz jej skutków dla producentów trzody chlewnej. Ważnym elementem jest także koncepcja funkcjonowania grup sanitarnych oraz działania rolników w zakresie planowania upraw. Proponuje się odstąpienie od siewu roślin wielkołanowych w bezpośrednim sąsiedztwie lasów i ostoi zwierzyny poprzez tworzenie pasów roślinności niskopiennej o szerokości 6–10 m, a także wykonywanie przekosów o podobnej szerokości w istniejących uprawach kukurydzy.

Najtrudniejszym zagadnieniem pozostaje zmiana sposobu obsiewu pól kukurydzą oraz możliwość wprowadzenia rekompensat za współdziałanie w ograniczaniu skutków ASF. Wielkołanowe uprawy roślin wysokopiennych stwarzają dzikom dogodne warunki bytowe, a odstrzał w takich warunkach jest znacznie utrudniony. Tworzenie przekosów i pasów roślin niskich między ścianą lasu a uprawą jest jednak rozwiązaniem trudnym do wdrożenia.

W niektórych przypadkach przekosy mogą zmniejszać powierzchnię upraw kwalifikujących się do płatności bezpośrednich. Działanie to dotyczyłoby wszystkich rolników, nie tylko hodowców świń, dlatego konieczne jest wypracowanie racjonalnego i akceptowalnego dla wszystkich rozwiązania. Ze względu na złożoność, temat budzi wiele kontrowersji. Trudno również przewidzieć zgodę Komisji Europejskiej na takie rozwiązania, ponieważ obecne przepisy nie przewidują tej formy wsparcia.

Podczas jednego ze spotkań przedstawicieli województwa lubuskiego z wiceministrem Jackiem Czerniakiem zobowiązał on jednak Departament Płatności Bezpośrednich do przeanalizowania wpływu przekosów na dopłaty dla rolników oraz do zbadania możliwości wsparcia finansowego dla gospodarstw dobrowolnie realizujących takie działania, np. w ramach ekoschematów lub dodatkowego premiowania w interwencjach PS WPR.

Zdaniem inicjatorów programu istotne jest również przeanalizowanie zależności między wsparciem finansowym udzielanym na inwestycje w bioasekurację (m.in. ogrodzenia chlewni, zakup urządzeń) a mapą ognisk ASF w gospodarstwach utrzymujących świnie.

Podczas konferencji omówiono także koncepcję funkcjonowania grup sanitarnych. W tej części wystąpił Wojciech Styburski z organizacji Agrointegracja, której celem jest budowanie silnych grup producentów rolnych. Podkreślił on, że skuteczne zwalczanie ASF wymaga współpracy i integracji producentów trzody chlewnej. Grupy sanitarne odegrały istotną rolę w walce z ASF w Hiszpanii w latach 90. XX wieku. Ich tworzenie w formie spółdzielni daje możliwość uzyskania wsparcia z interwencji 13.2 w ramach WPR 2023–2027, dotyczącej rozwoju grup i organizacji producentów rolnych. Swoimi doświadczeniami podzielili się także rolnicy zrzeszeni w Agrointegracji, odpowiadając na pytania uczestników spotkania.

Na zakończenie Jacek Jagiełłowicz zaprezentował program „Gobarto 500”, skierowany do hodowców świń. Jego założeniem jest zapewnienie kompleksowego wsparcia w uzyskaniu niezbędnych pozwoleń i decyzji administracyjnych, pomoc w budowie budynków inwentarskich, udostępnienie najlepszych praktyk produkcyjnych oraz stworzenie modelu współpracy mający zapewnić stabilność finansową hodowców.

Po kilku latach wspólnych działań i zabiegów środowiska rolniczego program zwalczania ASF wchodzi w fazę realizacji w powiatach żarskim i słubickim. Skuteczne ograniczenie choroby wymaga ścisłej współpracy administracji, służb weterynaryjnych, myśliwych i rolników. Jeśli pilotaż przyniesie oczekiwane efekty, wypracowane rozwiązania będą mogły zostać wdrożone w innych regionach kraju.

 Aneta Jędrzejko